Hoe Nederlanders AI ervaren

Het hangt er sterk mee samen. In de peiling van Peil.nl (september 2026) ziet 39% van de WO-opgeleiden AI vooral als kans, tegenover 12% van de laagopgeleiden. Van de laagopgeleiden ziet 52% AI juist vooral als bedreiging.

Een derde wel. In het onderzoek van Pew Research Center (2026) denkt 35% van de Nederlanders dat AI de kloof tussen arm en rijk groter maakt, en 26% dat het weinig uitmaakt. Een grote groep (37%) weet het niet.

Ja, veel vaker. Volgens Peil.nl steeg het intensieve AI-gebruik onder 65-plussers van 4% in januari 2024 naar 30% in september 2026. AI is daarmee geen technologie meer van alleen jongeren of hogeropgeleiden.

Nee. Volgens Ruigrok (2026) heeft 65% van alle Nederlanders weleens AI gebruikt, tegenover 39% van de babyboomers. Bij Generatie X is dat 63%.

De meeste werkenden zijn neutraal of positief, maar een flinke groep niet. In het onderzoek van OpenUp onder 1.575 Nederlandse werkenden (mei 2026) heeft 37% overwegend positieve gevoelens over AI en 22% (enigszins) negatieve. 11% slaapt weleens slecht door de ontwikkelingen rond AI, en 41% voelt zich niet gesteund door de werkgever. Onzekerheid over AI is dus niet alleen iets van mensen die opnieuw instromen.

Die twee gaan wel samen. In het onderzoek van Pew Research Center (2026) is 34% van de Nederlanders die veel over AI hebben gehoord vooral bezorgd, tegenover 49% van wie er weinig of niets over weet. Wie veel weet, is ook vaker vooral enthousiast (22% tegenover 10%). Dat is een samenhang: zorgen over AI zijn heel gewoon, ook bij mensen die er veel van weten.

Nee. Volgens Ruigrok (2026) steeg het aandeel Nederlanders dat weleens AI gebruikt van 43% naar 65% in een jaar, en wekelijks gebruik van 19% naar 40%. Tegelijk zien mensen steeds meer nadelen: drie op de vijf maakt zich zorgen over AI in de toekomst, en velen twijfelen aan de betrouwbaarheid.

Iets meer. Volgens Ruigrok (2026) maakt drie op de vijf Nederlanders zich zorgen over het gebruik van AI in de toekomst. Die zorgen zijn er in alle generaties, maar iets vaker bij ouderen: bij de babyboomers gaat het om 65%.

Werkgevers moeten er in elk geval moeite voor doen. De AI-verordening verplicht organisaties die AI gebruiken om AI-geletterdheid van hun mensen te ondersteunen. In de praktijk gebeurt dat nog niet overal: in het UWV-onderzoek (najaar 2025) biedt zes op de tien werkgevers die AI gebruiken hun medewerkers begeleiding. In het onderzoek van OpenUp (mei 2026) voelt 41% van de werkenden zich niet gesteund door de werkgever.

Ja, vooral ouderen. Volgens Ruigrok (2026) vindt 57% van Generatie X en 66% van de babyboomers het moeilijk om te onderscheiden wat door AI is gemaakt en wat niet.

Vooral training en uitleg. In het consumentenonderzoek van de Europese Centrale Bank onder werkenden in het eurogebied (2026) noemt ongeveer de helft betere training in het gebruik van AI-tools en een beter begrip van het nut van AI. Een derde van de niet-gebruikers vindt AI niet relevant voor het eigen werk.

Daar wijst onderzoek niet op. In het onderzoek van OpenUp onder 1.575 Nederlandse werkenden (mei 2026) gaan steun van de werkgever en vaker AI gebruiken samen met positievere gevoelens over AI (correlatie 0,3 tot 0,4). Dat is een samenhang, geen bewezen oorzaak. Wie AI zonder begeleiding invoert, mist wel een factor die samengaat met een betere ervaring.

Nee. In het onderzoek van Pew Research Center (2026) heeft 66% van de Nederlanders van 18 tot 34 jaar veel over AI gehoord of gelezen, tegenover 61% van de 35- tot 49-jarigen en 41% van de 50-plussers.

Ja, die twee gaan samen. In de peiling van Peil.nl (september 2026) noemt 47% van de mensen die AI heel vaak gebruiken het een grote kans, tegenover 2% van de niet-gebruikers. Van de niet-gebruikers noemt 35% AI juist een grote bedreiging. Het onderzoek laat een samenhang zien, geen oorzaak.

Ja, een meerderheid. Volgens Ruigrok (2026) is 62% van de Nederlanders bang dat we te afhankelijk worden van AI. Bij Generatie Z, Generatie X en babyboomers is die zorg het afgelopen jaar toegenomen.