AI in het kort

Nee. AI (kunstmatige intelligentie) is de verzamelnaam voor computersystemen die taken doen waar normaal menselijk denkwerk voor nodig is. ChatGPT is één AI-programma, van het bedrijf OpenAI. Er zijn er meer, zoals Gemini van Google, Copilot van Microsoft en Claude van Anthropic. AI zit ook in dingen die je misschien niet zo noemt, zoals een navigatie-app of een spamfilter.

Een AI-programma voorspelt steeds welke woorden logisch volgen. Het weet niet zelf wat waar is. Daardoor kan het iets verzinnen en dat heel stellig brengen, zoals een bron die niet bestaat of een verkeerd cijfer. Dat heet hallucineren. Controleer daarom belangrijke feiten, namen en cijfers altijd zelf.

MCP staat voor Model Context Protocol. Het is een open standaard waarmee AI-programma's kunnen samenwerken met andere programma's en gegevens, zoals je agenda, je mail of je documenten. Je kunt het zien als een universele stekker tussen AI en je andere programma's. De meeste mensen merken er alleen iets van als ze een AI-programma toestemming geven om zo'n koppeling te gebruiken.

AI-geletterdheid betekent dat je genoeg weet en kunt om AI verstandig te gebruiken. Je weet wat AI wel en niet kan, je controleert de uitkomsten en je weet wat je beter niet deelt. De AI-verordening verplicht organisaties die AI gebruiken om AI-geletterdheid van hun mensen te ondersteunen.

Een AI-agent is een AI-programma dat niet alleen antwoord geeft, maar ook zelf stappen zet om een doel te bereiken. Het kan bijvoorbeeld websites bekijken, informatie opzoeken en die in een lijst zetten, zoals vacatures die bij jou passen. Jij blijft verantwoordelijk voor het resultaat: controleer wat de agent doet, zeker voordat er iets wordt verstuurd of betaald.

Een prompt is de opdracht of vraag die je aan een AI-programma geeft. Hoe duidelijker je prompt, hoe beter het antwoord. Vertel wat je wilt, voor wie het is en welke vorm je zoekt. Schrijf dus niet alleen "schrijf een brief", maar bijvoorbeeld: "Schrijf een korte sollicitatiebrief voor een baan als doktersassistent. Ik heb tien jaar ervaring in de zorg."

Een taalmodel is het systeem achter chatbots zoals ChatGPT. Het is getraind op enorme hoeveelheden tekst en voorspelt steeds welk woord logisch volgt. Daardoor kan het teksten schrijven, samenvatten en vragen beantwoorden. Maar het begrijpt de wereld niet zoals een mens, en het kan dus fouten maken.

Voor de meeste dagelijkse taken, zoals een tekst schrijven of iets laten uitleggen, is een gratis versie genoeg om mee te beginnen. Een betaalde versie geeft meestal meer: sterkere modellen, meer gebruik per dag en extra functies, zoals werken met bestanden. Wat per programma precies verschilt, verandert regelmatig. Let bij beide versies op wat je invoert en bekijk de privacy-instellingen.

Een zoekmachine zoekt bestaande webpagina's en laat een lijst met links zien. Jij leest zelf en kiest wat je gebruikt. Een AI-programma zoals ChatGPT schrijft zelf een nieuw antwoord in gewone taal. Dat is handig om een tekst te maken of iets uitgelegd te krijgen. Maar het antwoord kan fouten bevatten, dus controleer belangrijke feiten altijd.